Jharkhand Board Class 6TH Sanskrit Notes | कः ऐषः (अकारान्त पुल्लिङ्ग)
JAC Board Solution For Class 6TH Sanskrit Chapter 2
श्लोक का हिन्दी अनुवाद
पाठः― सः कः अस्ति?
स: शिक्षकः अस्ति।
शिक्षक: किं करोति?
सः पाठयति ।
अर्थ― वह कौन है?
वे शिक्षक हैं।
शिक्षक क्या करते हैं?
वे पढ़ाते हैं।
पाठः― एषः कः अस्ति?
एषः कृषकः अस्ति।
कृषक: किं करोति?
एषः कर्षति ।
अर्थ― यह कौन है?
यह किसान है।
किसान क्या करता है?
यह जोतता है।
पाठ:― तौ कौ स्तः?
तौ श्रमिकौ खनतः?
किं श्रमिकौ खनतः?
आम्, तौ खनतः।
अर्थ― वे दोनों कौन हैं?
वे दोनों मजदूर हैं।
क्या मजदूर खोदते हैं?
हाँ, वे दोनों खोदते हैं।
पाठः― एतौ कौ स्तः?
एतौ धावको स्तः।
किं धावको धावतः?
आम्, तौ धावतः ।
अर्थ― ये दोनों कौन हैं?
ये दोनों दौड़ने वाले (धावक) हैं।
क्या दोनों धावक दौड़ते हैं?
हाँ, दोनों दौड़ते हैं।
पाठः― ते के सन्ति?
ते क्रीडकाः सन्ति ।
कि क्रीडकाः खेलन्ति ?
आम्, ते खेलन्ति ।
अर्थ― वे कौन हैं.?
वे खिलाड़ी हैं।
क्या खिलाड़ी खेलते हैं ?
हाँ, वे खेलते हैं।
पाठः― एते के सन्ति ?
एते गायकाः सन्ति ।
किं गायकाः गायन्ति?
आम्, एते गीतं गायन्ति ।
अर्थ― ये कौन हैं?
ये गायक हैं।
क्या गायक गाते हैं?
हाँ, ये गीत गाते हैं।
अभ्यासः
प्रश्न संख्या 1 और 2 शब्दार्थ एवं उच्चारण है।
3. उदाहरणं दृष्ट्वा रिक्तस्थानानि पूरयत―
यथा― सिंह: सिंहौ सिंहाः
............ विडालौ ..........
............. ........... मेषाः
घोटकः ............ ...........
.............. वृक्षौ ...........
कपोतः ............ कपोताः
उत्तर― विडाल: विडालौ विडाला:
मेष: मेषौ मेषाः
घोटक: घोटकौ घोटकाः
वृक्षः वृक्षौ वृक्षाः
कपोतः कपोतौ कपोताः
4. मञ्जूषातः कर्तृपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत―
जनाः, मेघः, छात्रौ, गर्दभा:, भक्तौ, सः
(क) ...................... पठतः ।
(ख) ...................... गर्जति ।
(ग) ........................ नमति ।
(घ) ........................ चरन्ति ।
(ङ) ...................... गच्छन्ति ।
(च) ........................ पूज्यतः।
उत्तर― (क) छात्रौ
(ख) मेघः
(ग) सः
(घ) गर्दभाः
(ङ) जनाः
(च) भक्तौ
5. मञ्जूषातः उचितं क्रियापदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत―
गर्जन्ति, नटतः, नन्दति, क्रीडतः, वदन्ति, हसति
(क) भल्लूको .......................
(ख) ईश्वरः .......................
(ग) सिंहाः ........................
(घ) शिक्षकाः .......................
(ङ) छात्रौ ......................
(च) सः ......................
उत्तर― (क) नटतः
(ख) नन्दति
(ग) गर्जन्ति
(य) वदन्ति
(ङ) क्रीडतः
(च) हसति
6. उचितपदानि संयुज्य वाक्यानि रचयत―
(क) गजौ ― खादन्ति
(ख) घोटकाः ― चरतः
(ग) व्याघ्रः ― चलतः
(घ) वृषभौ ― पठति
(ङ) बालकः ― भ्रमन्ति
(च) नराः ― गर्जति
उत्तर― (क) चलतः (ख) खादन्ति
(ग) गर्जति (घ) चरतः
(ङ) पठति (च) भ्रमन्ति
7. चित्राणि दृष्ट्वा संस्कृतपदानि लिखत―
उत्तर―
8. चित्रं दृष्ट्वा उत्तरं लिखत―
(क) अश्वः किं करोति ?
..............................
(ख) हंसौ किं कुरुतः?
.............................
(ग) कृषकः किं करोति?
..............................
(घ) छात्राः किं कुर्वन्ति ?
..............................
(ङ) सिंहः किं करोति ?
..............................
उत्तर― (क) अश्वः धावति ।
(ख) हंसौ तरतः।
(ग) कृषकः कर्षति ।
(घ) छात्रा: धावन्ति ।
(ङ) सिंहः गर्जति।
■■